سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
132
تاريخ ايران ( فارسى )
چنان كه حقيقتا خيلى دلچسب است وقتى كه شخص در آن داستانها ميخواند كه چگونه نسبت به وارونا يعنى خداوند آسمان و همان رب النوعى كه يونانيها ويرا اورانوس ميناميدند پرستش ميكردند و او را رب الارباب ميخواندند و ادعيه براى او تلاوت ميكردند و صفاتى معنويه براى او مذكور ميداشتند و مخصوصا اين محل توجه مىشود كه مىبينيم رب النوع مزبور فوق العاده از دروغ متنفر است و اين مسئله بر ايرانيها تأثير كلى داشته و از كتيبههاى بيستون و همچنين از بيانات هرودوت اين فقره هويدا مىشود . اتر نورانى كه باسم ميترا خوانده مىشود در معبوديت با آسمان شريك بوده و اين هردو مراقب ضماير و اعمال مردم بوده و بينائى و دانائى كامل داشتهاند . همچنين آتش به صورت اصلى خود كه برق باشد در منازعهء دائمى خداوندان نور با قواى ظلمت دخالت تامه داشته است و ذوق سرشار و طبع شاعرانهء قوم آريان در وصف اين آثار باشكوه طبيعت مخصوصا خودنمائى ميكرده است .